Brandwonden

Rule of nines → TBSA → Parkland · volwassene · werkt volledig lokaal

Eerste opvang

Koelen: circa 10 minuten met lauw, zacht stromend leidingwater. Geen ijs of ijskoud water.

Chemisch letsel: langdurig blijven spoelen met water en beschermende handschoenen dragen.

Voorkom onderkoeling: koel de wond, niet de patiënt. Dek na het koelen af (huishoudfolie of schone doek), zeker bij kinderen en grote wonden.

Verwijder knellende kleding en sieraden voordat oedeem ontstaat.

Denk aan inhalatieletsel bij brand in een afgesloten ruimte, roet in mond of neus, verschroeide neusharen, heesheid of stridor. Overleg dan vroeg over de luchtweg.

Verbrand oppervlak (TBSA)

Klik op een lichaamsdeel: 1× = helft van de regio, 2× = hele regio, 3× = weer leeg.

Voorzijde

Achterzijde

niet verbrand helft van regio hele regio

Extra (handpalmregel) % 1% ≈ handpalm + vingers van de patiënt, voor verspreide kleinere wonden

Het figuur geldt voor volwassenen. Bij kinderen telt het hoofd zwaarder en de benen lichter; gebruik daar een kinderschema of de handpalmregel.

totaal verbrand lichaamsoppervlak (2e/3e-graads)

Vochtresuscitatie

Kristalloïden (Ringerlactaat/Hartmann) in de eerste 24 uur, gerekend vanaf het moment van verbranding. Indicatie: vanaf ±15% TVLO bij volwassenen, ±10% bij kinderen.

Gewicht patiënt (kg)

Stuur bij op urineproductie (de formule is alleen een startpunt):

volwassenen: 0,5 ml/kg per uur (±30–50 ml/uur)
kinderen tot 30 kg: 1–2 ml/kg per uur, plus onderhoudsvocht
rode of donkere urine (myoglobinurie, denk aan elektrisch letsel): ruimere diurese nastreven

Overleg met een brandwondencentrum

Vink aan wat van toepassing is. Bij één of meer criteria: laagdrempelig overleggen.

Volledige dikte (3e-graads) ≥5% TVLO Functioneel gebied: gelaat, handen, voeten, genitaliën, perineum of groot gewricht Circulaire brandwond aan hals, romp of ledemaat Elektriciteit (incl. bliksem) Chemisch letsel (Vermoeden van) inhalatieletsel Begeleidend trauma of relevante comorbiditeit Leeftijd ≤1 jaar of ≥75 jaar Twijfel over de toedracht (denk aan toegebracht letsel)

Uitleg

startvolume = 3 ml × gewicht (kg) × TVLO (%)

De Nederlandse richtlijn start bewust met een lager volume (3 ml) dan de klassieke Parkland-formule (4 ml): een hoger startvolume leidt vaak tot te veel vocht in de eerste 24 uur. In beide gevallen gaat de helft in de eerste 8 uur na de verbranding (niet na aankomst!), de rest in de 16 uur daarna, en stuur je bij op urineproductie.

Alleen 2e- en 3e-graads brandwonden tellen mee voor het TVLO. Rule of nines (volwassene): hoofd 9%, romp voor 18%, romp achter 18%, elke arm 9%, elk been 18%, perineum 1%. Handpalm + vingers van de patiënt is ongeveer 1%.

Verwijscriteria qua grootte: ≥10% TVLO bij volwassenen en ≥5% bij kinderen is op zichzelf al reden om met een brandwondencentrum te overleggen.

Rekentool voor onderwijsdoeleinden. Volg voor patiëntenzorg het lokale protocol en titreer op klinische respons.